Ντύρντρα
Το έργο Ντύρντρα του Ουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε σκηνοθεσία Βίκυς Γεωργιάδου στο Skrow Theater από τις 22 Απριλίου έως τις 29 Μαΐου 2015.
Μετάφραση – σκηνοθεσία: Βίκυ Γεωργιάδου
Σκηνικά – κοστούμια: Κυριακή Τσίτσα
Σχεδιασμός φωτισμών: Μελίνα Μάσχα
Μουσική και ηχητικός σχεδιασμός: Κώστας Ανδρέου
Παραγωγή: Ομάδα Πάλσαρ
Έπαιξαν οι ηθοποιοί:
Πρώτη Μουσικός: Ηλέκτρα Γεννατά
Δεύτερη Μουσικός / Μελαμψός Αγγελιοφόρος: Ντίνα Βιδάλη
Φέργκους / Κόνοχαρ: Θανάσης Δόβρης
Ντύρντρα: Γενοβέφα Ζάγγα
Νέισι: Βασίλης Μαυρογεωργίου
Το ταξίδι της βούλησης
Η προφητεία έλεγε ότι η ομορφιά της Ντύρντρας θα φέρει έριδα που θα σκορπίσει θανάτους στο βασίλειο του Ώλστερ. Παρά το αίτημα θανάτωσής της, ο βασιλιάς την σώζει για να την κάνει γυναίκα του όταν θα ενηλικιωθεί. Έτσι η ομορφιά της θα γίνει κτήμα του ηγέτη ώστε να μην μπορεί κανείς να εναντιωθεί.
Η βούληση του βασιλιά προσπάθησε να πάει ενάντια στη μοίρα.
Η Ντύρντρα μεγάλωσε απομονωμένη, ώστε να μην την εντοπίσουν ποτέ βλέμματα κι έτσι να εξασφαλιστεί η ειρήνη. Αλλά ονειρεύτηκε τον έρωτα και τον συνάντησε στο πρόσωπο του Νέισι. Οι δυο τους ήξεραν ότι η ένωσή τους θα πυρπολούσε την εξουσία του βασιλιά και θα άναβε το φιτίλι για την εκρηκτική εκπλήρωση της προφητείας. Έφυγαν μακριά από το βασίλειο και έζησαν περιπλανώμενοι στα “πέρατα του κόσμου”.
Η βούλησή τους προσπάθησε να πάει ενάντια στη μοίρα και τις επιταγές του βασιλιά.
Ο βασιλιάς Κόνοχαρ, έξαλλος, κυνήγησε τους εραστές για να πάρει πίσω τον θησαυρό που ανέδειξε η προστασία της εξουσίας του: όντως η Ντύρντρα έγινε “η πιο όμορφη γυναίκα της Ιρλανδίας”. Ο Φέργκους, ο υψηλόβαθμος σύμβουλος αλλά και ο τρελός του βασιλιά, προσπάθησε να κατευνάσει τον θυμό του. Πίστευε “στο καλό που κρύβει ο καθένας”. Προσπάθησε να πείσει τον βασιλιά να δώσει χάρη, να μην επικρατήσει η οργή που θα άνοιγε τους ασκούς της προφητείας.
Η βούλησή του προσπάθησε να πάει ενάντια στη μοίρα και τη λογική.
Και τελικά ο βασιλιάς συγχώρεσε. Ο Φέργκους, θριαμβευτής, φέρνει πίσω στο Ώλστερ τους μυθικούς εραστές για να παραβρεθούν σε γεύμα συμφιλίωσης με τον βασιλιά. Οι περιπλανώμενοι θα ζήσουν πια ευτυχισμένοι εν ειρήνη.
Αυτή είναι η περιπέτεια της βούλησης μέσα στον κυκλώνα της μοίρας μέχρι την στιγμή του μύθου που ο Γέητς αποφασίζει να κάνει αφετηρία του έργου του Ντύρντρα. H μοίρα και η βούληση θα έχουν έναν ωριαίο αγώνα τελικής και θανάσιμης σύγκρουσης. Η μοίρα θα εκπληρωθεί αλλά η ελευθερία της βούλησης θα φτάσει στην αποθέωσή της.
“Το μόνο που μας χρειάζεται είναι αγάπη”
Ο Γέητς δραματοποιεί την τελευταία ώρα των γεγονότων αυτού του εμβληματικού μύθου της Ιρλανδίας, παρουσιάζοντας τα πρόσωπά του στην πιο ουσιαστική στιγμή της ύπαρξής τους: την ώρα που η τελική επιλογή της βούλησης δικαιώνει την αγάπη και την πίστη σε μια ελεύθερη ζωή, ακόμη και αν αυτή έρχεται μέσω του θανάτου.
Η Ντύρντρα του Γέητς προσπαθεί να αναδείξει τη φλόγα της ζωής μέσα σε έναν παγερό κόσμο εξουσίας και εξαγοράς, ακινησίας και προδοτικής σιωπής.
Μέσα στην πυκνότητα αυτής της τελικής ώρας, ο Γέητς αποδεικνύεται μέγιστος μάστορας δραματικών ανατροπών και δεινά εύστοχος ψυχογράφος ακραίων υπάρξεων. Στην ευαίσθητη, μαγική και τρομακτική ώρα του σούρουπου – την ώρα που γίνεται το πέρασμα από το φως στο σκοτάδι – τα πάντα στο έργο του Γέητς μεταμορφώνονται: η τελετή υποδοχής γίνεται παγίδα θανάτου, ο καλοπροαίρετος μεσάζων γίνεται τζόκερ στα χέρια ενός προδοτικού βασιλιά, ο γενναιόδωρος βασιλιάς γίνεται ο καρκινικός συνδυασμός ενός κτητικού τέρατος με ερωτευμένη ψυχή και οι δύο εγκλωβισμένοι εραστές μετατρέπονται από παγιδευμένα πουλιά σε ελεύθερους αετούς που κερδίζουν την ελευθερία τους.
Σε μια ώρα, μέσα στην οποία φαίνεται ότι θα ενεργοποιηθεί η εκπλήρωση μιας σκοτεινής μοίρας, το φως νικάει το σκοτάδι, η ελευθερία της βούλησης νικάει τον τρόμο της μαγείας, η δύναμη της ψυχής νικάει την μισθωμένη υπεροπλία της εξουσίας και ο Γέητς πατάει γερά της έδαφος μιας γήινης μυθολογίας, για να μιλήσει για μια κορυφαία στιγμή συνειδητοποίησης των προσώπων: την στιγμή που αντιλαμβάνονται ολοκληρωτικά και απλά ότι “το μόνο που μας χρειάζεται είναι αγάπη”.
Στο σύμπαν του Γέητς, η αγάπη και η φλόγα του έρωτα μέσα σε ανυποχώρητες ψυχές ατόφιας αξιοπρέπειας ανυψώνουν την ύπαρξη και ενώνουν τον μικρό άνθρωπο με μια συμπαντική ψυχή που ενυπάρχει στον άνθρωπο και ενίοτε ενεργοποιείται ως κυτταρική μνήμη για να τον ενώσει, πέρα από τις κοινωνικές συμβάσεις, με την ουσία της ελευθερίας, της βούλησης, της αξιοπρέπειας, της πληρότητας και της ακεραιότητας.
Η αρμονία των Μουσικών
Αλλά ο Γέητς, για να φτιάξει αυτό το αρμονικό σύμπαν πληρότητας, δεν χρησιμοποιεί μόνο μεγάλα μυθικά πρότυπα όπως η Ντύρντρα και ο Νέισι ούτε μόνο ισχυρού εκτοπίσματος εξουσιαστικές μορφές όπως ο Κόνοχαρ και ο Φέργκους. Κομβικό στοιχείο της Ντύρντρας του είναι και η παρουσία τριών γυναικών, περιπλανώμενων μουσικών, που βρίσκονται τυχαία στον ξενώνα υποδοχής την μοιραία στιγμή.
Τρεις ανώνυμες θνητές, που τις χαρακτηρίζει πρωταρχικά η πρακτικότητα της επιβίωσης, συναντούν δύο μυθικούς εραστές. Στον αντίποδα της λογικής και του κώδικα τιμής που υποστηρίζουν αρχικά ο Φέργκους και ο Νέισι, οι Μουσικοί γίνονται, μαζί με την Ντύρντρα, ο πόλος που εμπιστεύεται τη διαίσθηση. Και τελικά γίνονται οι μοναδικοί συνοδοιπόροι των εραστών τη στιγμή της προδοσίας και οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες των υπερήφανων τελικών επιλογών τους.
Και επιπλέον, γίνονται ο συνεκτικός κρίκος ανάμεσα στα μυθικά πρόσωπα και τον Γέητς. Οι Μουσικοί αυτοί, στο τέλος του έργου, δίνουν υπόσχεση στους εραστές να τραγουδούν την ιστορία τους στους αιώνες. Και μέσα από το πέρασμα των αιώνων, αυτή η παράδοση των απλών ανθρώπων φτάνει και στον Γέητς και ο Γέητς την χρησιμοποιεί για να αναδείξει τους μύθους της πολυτάραχης Ιρλανδίας μέσα από την υψηλή δραματική του τέχνη και να τους συσχετίσει με τα ζητούμενα ενός σύγχρονου κόσμου, όπου ευτυχώς εξακολουθεί να είναι αίτημα η ακεραιότητα και η ελευθερία της βούλησης.
Βίκυ Γεωργιάδου, 10/02/2015
Η αφίσα για την παράσταση
Το flyer για την παράσταση (μπροστά)
Το flyer για την παράσταση (πίσω)
Με την υποστήριξη: